Vrijstellingen schenkbelasting 2026: actuele regels en bedragen

Schenken is een veelgebruikte manier om vermogen fiscaal efficiënt over te dragen aan kinderen, familieleden of derden. De Belastingdienst stelt hiervoor jaarlijks vrijstellingen voor de schenkbelasting vast. Blijft een schenking binnen deze vrijstelling, dan hoeft de ontvanger geen schenkbelasting te betalen.

In dit artikel leest u hoe de vrijstellingen voor schenkbelasting werken, welke regels en aandachtspunten gelden en hoe schenken in de praktijk wordt toegepast.

Daarnaast gaan we specifiek in op schenken in de vorm van goud, zilver of andere edelmetalen. Dit is namelijk een vorm van schenken die steeds vaker wordt overwogen vanwege de waardevastheid.

Dit artikel wordt jaarlijks geactualiseerd op basis van de richtlijnen van de Belastingdienst.

Wat is schenkbelasting in Nederland?

Schenkbelasting is de belasting die de Belastingdienst kan heffen wanneer iemand geld, goederen of andere vermogensbestanddelen ontvangt zonder daar een tegenprestatie voor te leveren.

Juridisch gezien is er sprake van een schenking zodra vermogen vrijwillig wordt overgedragen en de ontvanger daardoor wordt verrijkt.

In de meeste gevallen is de ontvanger van de schenking (de begiftigde) belastingplichtig, niet de schenker. De hoogte van de schenkbelasting hangt af van:

• de waarde van de schenking
• de relatie tussen schenker en ontvanger
• en of de schenking binnen een geldende vrijstelling valt

Niet elke schenking leidt tot belastingheffing. De Belastingdienst stelt jaarlijks vrijstellingen vast, waardoor tot een bepaald bedrag belastingvrij geschonken mag worden.

Wat valt onder een schenking?

Een schenking hoeft niet uitsluitend uit geld te bestaan. Ook andere vermogensvormen vallen onder schenkbelasting, zoals:

• contant geld of een bankoverschrijving
• goederen met waarde (bijvoorbeeld kunst of sieraden)
• fysiek goud, zilver of andere edelmetalen
• het kwijtschelden van een schuld
• het verkopen van een bezit voor een onrealistisch lage prijs

Voor de schenkbelasting kijkt de Belastingdienst altijd naar de waarde in het economisch verkeer op het moment van schenken.

Wanneer is er géén schenkbelasting verschuldigd?

Er is geen schenkbelasting verschuldigd wanneer:

• de schenking binnen de jaarlijkse vrijstelling blijft
• een specifieke verhoogde vrijstelling van toepassing is
• of wanneer de schenking wettelijk is vrijgesteld

Blijft de schenking binnen de vrijstelling, dan hoeft er doorgaans ook geen schenkbelasting te worden betaald. In sommige gevallen is wel aangifte nodig, bijvoorbeeld bij het benutten van een verhoogde vrijstelling.

Schenkbelasting en schenkingen in natura

Bij schenkingen in natura, zoals het schenken van goud of zilver, gelden dezelfde fiscale uitgangspunten als bij een geldschenking. De Belastingdienst beoordeelt:

• de objectieve marktwaarde van het edelmetaal
• op het moment waarop de schenking plaatsvindt

Dit betekent dat niet het aankoopbedrag, maar de actuele waarde bepalend is voor de vraag of schenkbelasting verschuldigd is.

Tarieven schenkbelasting 2026

Wanneer een schenking hoger is dan de vrijstelling, betaalt de ontvanger schenkbelasting over het meerdere boven de vrijstelling. De tarieven zijn afhankelijk van de relatie tussen schenker en ontvanger én van de waarde van de schenking.

Hoe werkt de berekening?

Trek eerst de relevante vrijstelling af van de waarde van de schenking. Over het bedrag dat overblijft, betaalt u schenkbelasting volgens de tabel hieronder.

Tot welk bedrag is een schenking belastingvrij in 2026?

In 2026 mag u verschillende bedragen belastingvrij schenken, afhankelijk van de relatie tussen schenker en ontvanger en van het soort vrijstelling. Binnen deze grenzen hoeft de ontvanger geen schenkbelasting te betalen.

Deze vrijstellingen gelden per kalenderjaar en per schenker. De eenmalig verhoogde vrijstellingen mogen maar één keer worden gebruikt en in plaats van de gewone jaarlijkse vrijstelling.

U weet nu de actuele schenkbelasting tarieven die gelden in Nederland. We zullen u nu meer uitleggen over hoe deze belasting werkt en wat de wetten en regels zijn bij het doen van een schenking.

Ook goud, zilver en andere edelmetalen vallen onder de schenkbelasting.

Vrijstellingen schenkbelasting 2026: hoe werkt het?

De Belastingdienst stelt jaarlijks vrijstellingen vast voor de schenkbelasting. Deze vrijstellingen bepalen tot welk bedrag u belastingvrij mag schenken. Blijft de waarde van de schenking binnen de geldende vrijstelling, dan hoeft de ontvanger geen schenkbelasting te betalen. Wordt de vrijstelling overschreden, dan is uitsluitend het meerdere belast.

De hoogte van de vrijstelling hangt af van de relatie tussen schenker en ontvanger. Hoe nauwer de relatie, hoe hoger de vrijstelling. De vrijstellingen gelden per kalenderjaar en worden elk jaar opnieuw vastgesteld.

Waarom bestaan er vrijstellingen voor schenkbelasting?

Vrijstellingen zijn bedoeld om:

• kleinere en gebruikelijke schenkingen mogelijk te maken zonder fiscale gevolgen
• vermogensoverdracht binnen families te faciliteren
• te voorkomen dat alledaagse financiële ondersteuning direct wordt belast

Hierdoor kunnen ouders, partners en anderen jaarlijks vermogen overdragen zonder dat daar direct belasting over verschuldigd is.

Welke vrijstellingen voor schenken zijn er?

De Belastingdienst maakt onderscheid tussen verschillende categorieën ontvangers. Elke categorie kent een eigen vrijstellingsbedrag.

1. Vrijstelling voor schenkingen van ouders aan kinderen

Ouders mogen hun kinderen jaarlijks een bedrag belastingvrij schenken. Deze vrijstelling geldt:

• per ouder-kindrelatie
• per kalenderjaar

Wanneer beide ouders schenken, kan dit (onder voorwaarden) worden gecombineerd. De vrijstelling geldt voor alle vormen van schenken, dus zowel geld als goederen of edelmetalen.

2. Eenmalig verhoogde vrijstelling

Naast de jaarlijkse vrijstelling kan een kind onder voorwaarden éénmalig gebruikmaken van een verhoogde vrijstelling. Kenmerken hiervan zijn:

• de vrijstelling mag slechts één keer worden toegepast
• er geldt een leeftijdsgrens voor het kind
• de schenking moet correct worden aangegeven bij de Belastingdienst

Deze regeling wordt vaak gebruikt bij grotere vermogensoverdrachten, maar vereist zorgvuldige vastlegging.

3. Vrijstelling voor partners

Tussen fiscale partners geldt een aanzienlijk hogere vrijstelling. Schenkingen tussen partners blijven tot deze grens volledig belastingvrij. Dit maakt het mogelijk om binnen een huishouden vermogen fiscaal efficiënt te herverdelen.

4. Vrijstelling voor overige personen

Voor schenkingen aan personen die geen partner of kind zijn, zoals kleinkinderen, andere familieleden of derden, geldt een lagere jaarlijkse vrijstelling. Ook hier geldt dat alleen het bedrag boven de vrijstelling belast wordt.

Hoe wordt de vrijstelling toegepast?

De vrijstelling wordt toegepast op basis van de waarde van de schenking. Daarbij geldt:

• De waarde wordt vastgesteld op het moment van schenken
• Bij geldschenkingen is dit het geschonken bedrag
• Bij schenkingen in natura geldt de waarde in het economisch verkeer

Wanneer meerdere schenkingen binnen één kalenderjaar plaatsvinden, worden deze bij elkaar opgeteld. Overschrijdt het totaal de vrijstelling, dan is schenkbelasting verschuldigd over het meerdere.

Vrijstellingen en schenken in goud of edelmetalen

De vrijstellingen voor schenkbelasting zijn niet beperkt tot geld. Ook bij het schenken van:

• goud
• zilver
• of andere edelmetalen

geldt dezelfde systematiek.

De Belastingdienst kijkt hierbij naar het gewicht en de zuiverheid en de actuele marktwaarde op de schenkdatum.

Dit betekent dat een schenking in edelmetalen volledig belastingvrij kan zijn, zolang de marktwaarde binnen de geldende vrijstelling blijft.

Wat gebeurt er als de vrijstelling wordt overschreden?

Wanneer de waarde van de schenking hoger is dan de vrijstelling:

• is de ontvanger schenkbelasting verschuldigd over het meerdere
• moet er aangifte schenkbelasting worden gedaan
• geldt het toepasselijke belastingtarief op basis van de relatie

Het is dus niet zo dat de volledige schenking belast wordt, maar alleen het deel boven de vrijstelling.

Wanneer moet u aangifte schenkbelasting doen?

Of u aangifte schenkbelasting moet doen, hangt niet alleen af van de hoogte van de schenking, maar ook van het type vrijstelling dat wordt toegepast. In veel gevallen is aangifte verplicht, zelfs wanneer uiteindelijk geen schenkbelasting verschuldigd is.

De Belastingdienst hanteert hiervoor duidelijke regels.

Aangifte is verplicht in de volgende situaties

U moet aangifte schenkbelasting doen wanneer één of meer van de onderstaande situaties van toepassing zijn.

De schenking is hoger dan de vrijstelling

Ontvangt u een schenking die boven de geldende vrijstelling uitkomt, dan:

• moet u altijd aangifte schenkbelasting doen
• betaalt u schenkbelasting over het deel boven de vrijstelling

Dit geldt ongeacht of de schenking in geld of in goederen plaatsvindt.

U maakt gebruik van een verhoogde eenmalige vrijstelling

Wanneer u gebruikmaakt van een eenmalig verhoogde vrijstelling, is aangifte altijd verplicht. Ook als:

• de schenking volledig binnen deze verhoogde vrijstelling valt
• u per saldo geen schenkbelasting hoeft te betalen

De Belastingdienst gebruikt de aangifte om vast te leggen dat de verhoogde vrijstelling is benut. Zonder aangifte vervalt het recht op deze vrijstelling.

De Belastingdienst vraagt expliciet om aangifte

In sommige gevallen verzoekt de Belastingdienst zelf om aangifte te doen, bijvoorbeeld bij onduidelijkheid over de waarde van de schenking, bij schenkingen in natura of bij signalen uit eerdere aangiften. Ook dan bent u verplicht aangifte te doen, ongeacht het bedrag.

Wanneer is aangifte meestal niet nodig?

In de onderstaande situaties hoeft u doorgaans geen aangifte schenkbelasting te doen:

• de schenking blijft volledig binnen de jaarlijkse vrijstelling
• er wordt geen verhoogde vrijstelling toegepast
• de Belastingdienst vraagt niet om aangifte

Let op: “meestal” betekent niet “altijd”. Bij twijfel is aangifte doen vaak verstandiger dan nalaten.

De waarde van een schenking wordt bepaald op de marktwaarde op het moment van schenken.

Schenken met goud, zilver of andere edelmetalen

Een schenking hoeft niet uitsluitend uit geld te bestaan. Ook fysiek goud, zilver of andere edelmetalen kunnen worden geschonken.

Fiscaal gezien behandelt de Belastingdienst een schenking in edelmetalen op dezelfde manier als een geldschenking. De algemene regels voor schenkbelasting en vrijstellingen zijn dus onverkort van toepassing.

Wie edelmetalen schenkt, doet er goed aan zich te verdiepen in de fiscaliteit van edelmetalen, omdat waardering en belastingheffing afwijken van geldschenkingen.

Vallen edelmetalen onder de schenkbelasting?

Ja. Edelmetalen zoals goud en zilver worden door de Belastingdienst aangemerkt als vermogensbestanddelen. Wanneer u deze overdraagt zonder tegenprestatie, is er sprake van een schenking.

Dit betekent dat:

• de waarde van het edelmetaal meetelt voor de schenkbelasting
• de geldende vrijstellingen ook hierop van toepassing zijn
• alleen het bedrag boven de vrijstelling belast wordt

Zolang de marktwaarde binnen de jaarlijkse of eenmalige vrijstelling blijft, is de schenking volledig belastingvrij.

Hoe bepaalt de Belastingdienst de waarde van edelmetalen?

Bij schenkingen in natura kijkt de Belastingdienst naar de waarde in het economisch verkeer op het moment van schenken. Voor edelmetalen betekent dit:

• het gewicht (bijvoorbeeld in gram of troy ounce)
• de zuiverheid (bijvoorbeeld 999,9/24 karaat)
• de actuele marktprijs op de schenkdatum

Niet het oorspronkelijke aankoopbedrag, maar de actuele waarde is bepalend. Bij sterk schommelende edelmetaalprijzen kan dit verschil aanzienlijk zijn. In de praktijk wordt vaak uitgegaan van de dagkoers van goud of zilver vermenigvuldigd met het exacte fijne gewicht.

Wanneer is schenken met edelmetalen interessant?

Schenken met goud of zilver wordt vaak overwogen in situaties waarin:

• men vermogen gespreid wil overdragen
• men waarde wil schenken die niet afhankelijk is van valuta
• men liever geen grote geldbedragen overhevelt
• men een tastbare en duurzame vorm van vermogen wil schenken

Praktische aandachtspunten bij goud of zilver schenken

Bij het schenken van edelmetalen zijn er een aantal praktische zaken om rekening mee te houden:

Vastlegging van de schenking

Leg duidelijk vast wat er wordt geschonken, wanneer de schenking plaatsvindt en wat de vastgestelde waarde is. Dit kan bijvoorbeeld via een eenvoudige schriftelijke verklaring.

Moment van schenken

De waarde wordt bepaald op de dag van overdracht. Dat kan relevant zijn bij sterke prijsbewegingen op de edelmetaalmarkt.

Opslag en overdracht

Bij fysieke edelmetalen speelt ook de vraag waar het goud of zilver wordt opgeslagen en hoe de feitelijke overdracht plaatsvindt (bijvoorbeeld aan minderjarigen).

Aangifte schenkbelasting bij edelmetalen

De aangifteregels zijn gelijk aan die van geldschenkingen: blijft de waarde binnen de vrijstelling, dan is meestal geen aangifte nodig. Bij overschrijding of bij gebruik van een verhoogde vrijstelling is aangifte verplicht.

De Belastingdienst kan vragen om onderbouwing van de gehanteerde waarde; een transparante waardering is daarom belangrijk.

Fiscale aandachtspunten bij schenken

Invloed op vermogen en box 3
Een schenking telt mee als vermogen van de ontvanger. Dit geldt voor geld én voor edelmetalen. De waarde wordt meegenomen in box 3 per 1 januari van het volgende jaar. Bekijk hier meer over de peilwaarde in box 3.

Gevolgen voor toeslagen
Door het hogere vermogen kunnen toeslagen zoals zorg- of huurtoeslag worden verlaagd of vervallen, vooral bij schenkingen aan (jong)volwassen kinderen.

Relatie met erfbelasting
Schenkingen verlagen het toekomstige erfvermogen. Door gespreid te schenken kan de erfbelasting bij overlijden worden beperkt.

Waardering van schenkingen in natura
Bij goud, zilver en andere edelmetalen geldt de waarde in het economisch verkeer op het moment van schenken. Een correcte vastlegging voorkomt discussie.

Belang van zorgvuldige planning
Vrijstellingen en regels wijzigen regelmatig. De Belastingdienst is leidend; bij grotere schenkingen is deskundig advies verstandig.

Conclusie: dit zijn de schenkbelasting regels en vrijstellingen

De schenkbelasting speelt een belangrijke rol bij het overdragen van vermogen. Door gebruik te maken van de jaarlijkse vrijstellingen en inzicht te hebben in tarieven, aangifteplicht en fiscale gevolgen, kunt u schenkingen zorgvuldig en efficiënt plannen.

Dit geldt zowel voor geldschenkingen als voor het schenken van goud, zilver of andere edelmetalen. Omdat regels en bedragen jaarlijks wijzigen, is actuele kennis belangrijk. Met een doordachte aanpak kan schenken niet alleen belasting besparen, maar ook bijdragen aan een gestructureerde vermogensplanning voor nu en later.