De fiscaliteit omtrent edelmetalen: belasting, btw & box 3

Wie fysiek goud, zilver, platina of palladium bezit, krijgt te maken met fiscale regels. De fiscaliteit omtrent edelmetalen roept in de praktijk veel vragen op: moet u edelmetalen opgeven bij de Belastingdienst? Vallen munten en baren altijd in box 3? En waarom geldt er wel btw op zilver en platina, maar niet op beleggingsgoud?

In dit kenniscentrumartikel leggen wij helder uit hoe de belastingheffing op edelmetalen is geregeld. We behandelen de verschillen tussen de diverse edelmetalen, de rol van btw, de waardering op de peildatum en de fiscale behandeling van muntenverzamelingen.

Daarbij maken we onderscheid tussen particulier en zakelijk bezit en geven we praktische handvatten voor een correcte verwerking in de belastingaangifte.

Wat verstaat de Belastingdienst onder edelmetalen?

De Belastingdienst hanteert geen aparte juridische definitie van edelmetalen, maar kijkt in de praktijk naar de aard van het metaal, de vorm waarin het wordt aangehouden en het doel van het bezit. In fiscale zin gaat het doorgaans om de volgende edelmetalen:

• Goud
• Zilver
• Platina
• Palladium

Deze edelmetalen kunnen voorkomen in de vorm van munten, baren of verzamelobjecten. Voor de fiscale behandeling is niet alleen het materiaal van belang, maar vooral de vraag of het bezit wordt aangemerkt als belegging of als bezit voor persoonlijke doeleinden.

Belegging versus persoonlijk bezit

Wanneer edelmetalen eenvoudig verhandelbaar zijn en hun waarde hoofdzakelijk wordt bepaald door de actuele edelmetaalprijs, ziet de Belastingdienst dit in de meeste gevallen als een belegging. Dit geldt met name voor gangbare beleggingsmunten en baren van goud, zilver, platina en palladium.

Alleen in uitzonderlijke situaties kan edelmetaalbezit worden aangemerkt als persoonlijk bezit of verzameling, bijvoorbeeld wanneer de waarde voornamelijk cultureel, historisch of numismatisch is en niet primair samenhangt met de edelmetaalwaarde.

Edelmetalen en box 3: hoe werkt dat?

Voor particuliere beleggers worden edelmetalen in de meeste gevallen aangemerkt als vermogen in box 3 (sparen en beleggen). Dat betekent dat u geen belasting betaalt over het bezit zelf, maar over het forfaitaire rendement dat de Belastingdienst veronderstelt over uw totale box 3-vermogen.

Wanneer vallen edelmetalen in box 3?

Edelmetalen vallen doorgaans in box 3 wanneer:

• het gaat om fysiek goud, zilver, platina of palladium;
• het bezit een vermogensfunctie heeft;
• de waarde voornamelijk wordt bepaald door de actuele edelmetaalprijs.

Dit geldt voor zowel munten als baren, ongeacht of deze thuis worden bewaard of extern worden opgeslagen.

De peildatum: 1 januari

Voor de belastingaangifte is niet de aankoopprijs bepalend, maar de waarde van uw edelmetalen op de peildatum van 1 januari van het belastingjaar. U telt deze waarde op bij uw overige bezittingen in box 3, zoals spaargeld en beleggingen.

Het is belangrijk om hierbij een consistente en goed onderbouwde waarderingsmethode te hanteren. Voor beleggingsgoud en andere edelmetalen kan worden uitgegaan van marktprijzen rond de peildatum.

Heffingsvrij vermogen

Binnen box 3 geldt een heffingsvrij vermogen. Pas wanneer uw totale box 3-vermogen boven deze grens uitkomt, bent u belasting verschuldigd. Edelmetalen maken onderdeel uit van dit totaal en worden niet afzonderlijk vrijgesteld.

Beleggingsgoud en belasting: een bijzondere positie

Beleggingsgoud neemt binnen de fiscaliteit een bijzondere positie in. Dit komt doordat voor goud andere btw-regels gelden dan voor andere edelmetalen, terwijl het bezit ervan fiscaal wél wordt meegenomen in box 3.

Wat wordt verstaan onder beleggingsgoud?

Volgens Europese en Nederlandse regelgeving kwalificeert goud als beleggingsgoud wanneer het voldoet aan specifieke voorwaarden. Het gaat daarbij om:

• goudbaren met een zuiverheid van minimaal 99,5%;
• gouden munten met een goudgehalte van minimaal 90%;
• munten die wettig betaalmiddel zijn (of zijn geweest);
• munten die hoofdzakelijk worden verhandeld op basis van hun goudwaarde.

Veel gangbare beleggingsmunten, zoals de Maple Leaf en de Krugerrand, vallen onder deze definitie.

Geen btw bij aankoop

Een belangrijk voordeel van beleggingsgoud is dat het is vrijgesteld van btw. Bij de aankoop van beleggingsgoud betaalt u dus geen 21% btw, wat goud onderscheidt van zilver, platina en palladium.

Wel box 3-heffing

De btw-vrijstelling betekent echter niet dat beleggingsgoud belastingvrij is. Voor particuliere beleggers wordt beleggingsgoud gezien als vermogen en moet het worden opgegeven in box 3 tegen de waarde op de peildatum van 1 januari.

Beleggingsgoud is vrijgesteld van btw, maar wordt wel belast in Box 3.

Zilver, platina en palladium: btw en box 3

In tegenstelling tot goud worden zilver, platina en palladium door de wetgever fiscaal gezien als grondstoffen. Dit heeft gevolgen voor zowel de btw-behandeling bij aankoop als de verwerking in box 3 bij particulier bezit.

BTW bij zilver, platina en palladium

Bij de aankoop van zilver, platina en palladium geldt in beginsel het standaard btw-tarief van 21%. Daarbij zijn er wel belangrijke verschillen per vorm:

• Zilveren munten worden vaak verhandeld onder de margeregeling. De btw is dan in de verkoopprijs verwerkt en wordt berekend over de winstmarge van de handelaar.
• Zilverbaren, platina en palladium zijn in principe volledig btw-plichtig. De btw wordt berekend over de volledige aankoopprijs.
• In specifieke situaties, zoals opslag in een douane-entrepot, kan btw worden uitgesteld. Dit betreft echter geen reguliere particuliere situatie.

Box 3: vermogensbelasting

Voor particuliere beleggers vallen zilver, platina en palladium (net als goud) onder box 3 (sparen en beleggen). U geeft deze edelmetalen op tegen de waarde op de peildatum van 1 januari en telt deze op bij uw overige box 3-vermogen.

De vorm waarin het edelmetaal wordt aangehouden (munt of baar) maakt voor box 3 geen verschil. Wel is het belangrijk om de waardering zorgvuldig en consistent vast te stellen.

Platina munten en btw

Platina munten worden vaak vergeleken met gouden beleggingsmunten, maar fiscaal is de behandeling wezenlijk anders. Platina kwalificeert niet als beleggingsgoud en valt daardoor niet onder de btw-vrijstelling die voor goud geldt.

Waarom is platina btw-plichtig?

De btw-vrijstelling is in Europese regelgeving uitsluitend van toepassing op beleggingsgoud. Platina, net als zilver en palladium, wordt fiscaal aangemerkt als grondstof. Dat betekent dat bij de aankoop van platina munten in beginsel 21% btw wordt geheven.

De vorm van het platina, munt of baar, maakt hierbij geen verschil. Ook het feit dat een platina munt wettig betaalmiddel is (of is geweest) leidt niet tot een btw-vrijstelling, zoals dat bij goud wel het geval is.

Platina munten en box 3

Voor particuliere beleggers vallen platina munten onder box 3 (sparen en beleggen). U dient de munten op te geven tegen de waarde op de peildatum van 1 januari van het belastingjaar. Deze waarde telt mee als onderdeel van uw totale box 3-vermogen.

Praktische betekenis voor beleggers

Wie overweegt te beleggen in platina munten doet er goed aan rekening te houden met:

• de btw bij aankoop;
• de waardering in box 3;
• en het verschil in fiscale behandeling ten opzichte van beleggingsgoud.

Munten die door de Europese Commissie zijn aangemerkt als beleggingsgoud vallen altijd onder box 3.

Muntenverzamelingen en de Belastingdienst

Een veelgestelde vraag is hoe de Belastingdienst omgaat met een muntenverzameling. Niet elke verzameling wordt automatisch gezien als een belegging, maar in de praktijk vallen muntenverzamelingen vaak toch onder box 3.

Wanneer valt een muntenverzameling in box 3?

De Belastingdienst beoordeelt een muntenverzameling op basis van feiten en omstandigheden. Een muntenverzameling wordt doorgaans aangemerkt als box 3-vermogen wanneer:

• de waarde grotendeels wordt bepaald door het edelmetaal (goud, zilver, platina of palladium);
• de munten eenvoudig verhandelbaar zijn;
• de verzameling primair een vermogensfunctie heeft.

Dit geldt met name voor verzamelingen die bestaan uit gangbare beleggingsmunten of bullionmunten. In dat geval moet de muntenverzameling worden opgegeven bij de Belastingdienst tegen de waarde op de peildatum van 1 januari.

Wanneer kan een muntenverzameling buiten box 3 vallen?

In uitzonderlijke situaties kan een muntenverzameling worden aangemerkt als bezit voor persoonlijke doeleinden. Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer:

• de waarde voornamelijk numismatisch, historisch of cultureel is;
• de collectie niet of nauwelijks wordt verhandeld;
• de munten geen directe koppeling hebben met de actuele edelmetaalprijs.

De Belastingdienst hanteert hierbij geen vaste lijst of drempel. Elke situatie wordt individueel beoordeeld, waarbij consistentie en onderbouwing van groot belang zijn.

Particulier en zakelijk bezit van edelmetalen

De fiscale behandeling van edelmetalen hangt sterk samen met wie de eigenaar is en met welk doel het edelmetaal wordt aangehouden. De Belastingdienst maakt daarbij onderscheid tussen particulier bezit, verzamelingen en zakelijk bezit.

Particulier bezit van edelmetalen

Voor particuliere beleggers wordt het bezit van goud, zilver, platina en palladium in de meeste gevallen gezien als een belegging. Om die reden moeten edelmetalen worden opgegeven in box 3 (sparen en beleggen) van de jaarlijkse belastingaangifte.

U geeft daarbij de waarde op de peildatum van 1 januari op van het jaar waarover u aangifte doet. Niet de aankoopprijs, maar de waarde op deze peildatum is bepalend voor de fiscale verwerking.

Edelmetalen als belegging of als verzameling

In specifieke gevallen kan bezit van edelmetalen worden aangemerkt als bezit voor persoonlijke doeleinden, bijvoorbeeld wanneer sprake is van een verzameling. Dit betekent echter niet automatisch dat het bezit buiten box 3 valt.

Voor beleggingsgoud geldt bovendien dat de Europese Commissie een officiële lijst heeft opgesteld met munten die altijd onder deze categorie vallen. Bekende beleggingsmunten zoals de Maple Leaf en de Krugerrand kwalificeren hierdoor fiscaal niet als verzamelobject, maar als belegging en vallen dus in box 3.

Hoewel er vrijstellingen bestaan voor verzamelingen en voorwerpen van kunst en wetenschap, wordt per situatie feitelijk beoordeeld of hiervan sprake is.

Om te bepalen of en in hoeverre u gebruik kunt maken van dergelijke vrijstellingen, is deskundig fiscaal advies aan te raden. The Silver Mountain adviseert hierin niet.

Meer informatie over box 3 vindt u hier op de website van De Belastingdienst. 

Zakelijk bezit van edelmetalen

Ook rechtspersonen, zoals een BV, kunnen beleggen in edelmetalen. In dat geval behoren de edelmetalen tot het vermogen van de onderneming. Waardeveranderingen en resultaten uit edelmetaalbeleggingen maken onderdeel uit van de winst en zijn in beginsel belast met vennootschapsbelasting.

Zakelijke beleggingen in edelmetalen kunnen fiscaal worden gewaardeerd tegen:

• de aanschafprijs, of
• de marktwaarde.

Wanneer wordt gewaardeerd tegen een lagere marktwaarde, kan een (nog niet gerealiseerd) verlies aftrekbaar zijn van de winst in het betreffende jaar. Een hogere marktwaarde leidt juist tot een (nog niet gerealiseerde) winst, die belast wordt.

De gekozen waarderingsgrondslag moet consistent worden toegepast in de daaropvolgende jaren.

Omdat iedere zakelijke situatie uniek is, wordt geadviseerd om hierover altijd overleg te voeren met een boekhouder of accountant.

Klik op de afbeelding om de video te starten.

Praktisch: stappenplan edelmetalen opgeven bij uw belastingaangifte

Het correct opgeven van edelmetalen bij de belastingaangifte vraagt om zorgvuldigheid, maar is met een duidelijke aanpak goed te overzien. Onderstaande checklist helpt u stap voor stap bij het verwerken van uw edelmetaalbezit in box 3.

1. Bepaal welke edelmetalen u bezit op 1 januari: Maak een inventarisatie van al uw fysieke edelmetalen.
2. Stel vast of het gaat om goud, zilver, platina of palladium: Dit is belangrijk voor de juiste categorisering.
3. Gebruik een betrouwbare peilwaarde: Hanteer de marktwaarde op de peildatum van 1 januari.
4. Tel de waarde op bij uw overige box 3-vermogen: Voeg de totale waarde toe aan uw spaargeld en beleggingen.
5. Houd rekening met het heffingsvrije vermogen: Controleer of uw totale vermogen boven de vrijstellingsgrens uitkomt.

Conclusie over fiscaliteit edelmetalen

De fiscaliteit omtrent edelmetalen vraagt om duidelijke kennis en een zorgvuldige aanpak. Of u nu belegt in goud, zilver, platina of palladium, in de meeste gevallen vallen edelmetalen onder box 3 en is de waarde op de peildatum bepalend voor de belastingaangifte.

Door onderscheid te maken tussen beleggingen, verzamelingen en zakelijk bezit, en door consistent te waarderen, voorkomt u onduidelijkheid. Met de juiste voorbereiding en actuele informatie houdt u grip op uw fiscale positie en kunt u edelmetalen verantwoord opnemen in uw vermogensstrategie.

Tabel: belastingvoorwaarden per edelmetaal vergelijken

Samenvattend zie je hieronder de belastingregels voor goud, zilver, platina, palladium en muntenverzamelingen.