Goud/zilver ratio uitgelegd: verhouding tussen goudprijs en zilverprijs

De goud-zilver-ratio geeft aan hoeveel troy ounce zilver dezelfde marktwaarde heeft als één troy ounce goud. De verhouding wordt berekend door de goudprijs per troy ounce te delen door de zilverprijs per troy ounce. Zo ontstaat één getal waarmee de relatieve prijsontwikkeling van beide edelmetalen kan worden vergeleken.

Beleggers gebruiken de ratio om te onderzoeken of goud relatief hoog of laag staat tegenover zilver en hoe de onderlinge verhouding door de tijd verandert. De ratio is echter geen voorspeller en bewijst niet dat een van beide metalen onder- of overgewaardeerd is.

In dit artikel leest u hoe de goud-zilver-ratio wordt berekend, waardoor deze stijgt of daalt en wat een hoge of lage verhouding wel en niet kan zeggen.

Wat is de goud/zilver ratio precies?

De goud-zilver-ratio is de prijs van goud gedeeld door de prijs van zilver en geeft daarmee de relatieve marktwaarde van beide metalen weer. Een ratio van 70 betekent dat 70 troy ounce zilver op dat moment dezelfde spotwaarde heeft als één troy ounce goud.

Andere benamingen zijn de zilver-goudratio, goud/zilver-ratio en de Engelstalige gold-silver ratio. Op financiële markten wordt soms ook naar de verhouding XAU/XAG verwezen.

De definitie in één zin:
De goud/zilver ratio is: de goudprijs per troy ounce gedeeld door de zilverprijs per troy ounce.

Bekijk hier de actuele goud/zilver ratio.

Hoe berekent u de goud/zilver ratio?

De formule voor het bereken van de goud zilver ratio is:

Goud/zilver ratio = goudprijs (per troy ounce) ÷ zilverprijs (per troy ounce)

Een troy ounce (oz) is de internationale standaard in edelmetaal en weegt 31,1035 gram. Omdat zowel goud als zilver in troy ounces worden geprijsd, is de ratio een “zuivere” vergelijking tussen beide metalen.

Voorbeeld:

• Goud: € 2.000 per troy ounce
• Zilver: € 25 per troy ounce
• → Ratio = 2.000 ÷ 25 = 80

Dat betekent: 1 ounce goud “kost” 80 ounces zilver.

Waarom is deze ratio zo relevant voor beleggers?

De goud-zilver-ratio maakt zichtbaar welk edelmetaal relatief sterker of zwakker presteert, zonder dat alleen naar het absolute prijsniveau wordt gekeken. Beide prijzen kunnen bijvoorbeeld stijgen, terwijl de verhouding toch daalt omdat zilver sneller stijgt dan goud.

De ratio helpt daardoor bij drie verschillende vragen:

• Hoe presteert goud ten opzichte van zilver?
• Wijkt de huidige verhouding af van eerdere perioden?
• Past de verhouding tussen goud en zilver nog bij de gekozen portefeuille?

Een hoge ratio is niet automatisch bewijs dat zilver ondergewaardeerd is. Dezelfde uitkomst kan ontstaan doordat goud relatief sterk is, zilver relatief zwak is of beide ontwikkelingen tegelijk plaatsvinden. Voor een bruikbare analyse moet de ratio daarom altijd met andere marktinformatie worden gecombineerd.

Verderop in dit artikel zullen we dieper ingaan op een hoge of lage goud/zilver ratio en wat dit betekent voor beleggen.

De verhouding tussen goud- en zilverprijs

De verhouding tussen goud- en zilverprijs vormt de kern van de goud/zilver ratio. Deze verhouding laat niet alleen zien welk edelmetaal duurder is, maar vooral hoe de markt goud en zilver ten opzichte van elkaar waardeert in verschillende economische omstandigheden.

Om die dynamiek goed te begrijpen, is het belangrijk te kijken naar de fundamentele verschillen tussen beide metalen.

Goud en zilver: twee edelmetalen met een andere rol

Hoewel goud en zilver vaak samen worden genoemd, vervullen zij een duidelijk andere functie in de wereldeconomie:

• Goud: Goud kopen wordt primair gezien als monetaire waardeopslag. Het fungeert al eeuwen als bescherming tegen inflatie, valutarisico en financiële onzekerheid. Centrale banken houden goud aan als reserve, en in tijden van crisis neemt de vraag naar goud vaak toe.
• Zilver: Zilver kopen heeft een dubbele rol. Het is enerzijds een edelmetaal en beleggingsmiddel, maar anderzijds ook een industriële grondstof. Zilver wordt op grote schaal gebruikt in onder andere elektronica, zonnepanelen, medische toepassingen en de auto-industrie.

Waarom beweegt de verhouding goud en zilverprijs zo sterk?

De verhouding tussen goud- en zilverprijs is geen statisch gegeven. Zij verandert voortdurend door een combinatie van factoren:

• Economische groei of krimp: In perioden van economische groei profiteert zilver vaak extra door toenemende industriële vraag. De zilverprijs stijgt dan relatief sneller dan de goudprijs, waardoor de ratio daalt.
• Financiële onzekerheid en crises: In tijden van onzekerheid zoeken beleggers vooral veiligheid. Goud profiteert dan sterker dan zilver, wat leidt tot een stijgende goud/zilver ratio.
• Monetair beleid en rente: Lage rentes en ruim monetair beleid zijn doorgaans gunstig voor beide metalen, maar zilver reageert vaak heftiger op veranderingen in sentiment.
• Aanbod en schaarste: Zilver wordt grotendeels als bijproduct gewonnen bij de mijnbouw van andere metalen. Hierdoor kan het aanbod minder flexibel reageren op prijsveranderingen dan bij goud.

Relatieve waarde in plaats van absolute prijs

Een belangrijk voordeel van het kijken naar de verhouding goud- en zilverprijs is dat u niet afhankelijk bent van absolute prijsniveaus. Of goud nu € 1.500 of € 2.500 kost per troy ounce, de ratio laat zien hoe goud zich verhoudt tot zilver.

Voor beleggers betekent dit:

• Niet alleen kijken naar “is goud duur of goedkoop?”
• Maar vooral: is goud duurder of goedkoper dan zilver, relatief gezien?

Dit maakt de goud/zilver ratio tot een waardevolle vergelijkingsmaatstaf binnen een edelmetaalportefeuille.

Waarom zilver de verhouding vaak bepaalt

In de praktijk is het meestal de zilverprijs die de verhouding sterk laat bewegen. Zilver kent grotere prijsuitslagen, zowel omhoog als omlaag. Daardoor:

• daalt de ratio vaak snel in opgaande markten,
• en stijgt de ratio scherp in neergaande of onzekere markten.

Dit verklaart waarom beleggers de zilver goud ratio regelmatig gebruiken als indicator voor marktsentiment.

De goud/zilver ratio is: de goudprijs per troy ounce gedeeld door de zilverprijs per troy ounce.

Historische goud/zilver ratio: ontwikkeling van oudheid tot nu

De historische goud-zilver-ratio laat vooral zien dat er geen eeuwig geldend evenwichtsniveau bestaat. In verschillende perioden werd de verhouding bepaald door natuurlijke beschikbaarheid, muntstelsels, wettelijke afspraken of vrije marktprijzen.

De oudheid: natuurlijke schaarste bepaalt de verhouding

In de oudheid werd de verhouding tussen goud en zilver grotendeels bepaald door natuurlijke beschikbaarheid. Archeologische en historische bronnen tonen aan dat in veel beschavingen, waaronder die van Egypte, Mesopotamië en het Romeinse Rijk, de goud/zilver ratio schommelde tussen 10:1 en 15:1.

Deze verhoudingen weerspiegelden:

• de relatieve zeldzaamheid van goud ten opzichte van zilver;
• de eenvoudige mijnbouwtechnieken van die tijd;
• het gebruik van beide metalen als betaalmiddel.

In historische bronnen worden voor verschillende oude beschavingen verhoudingen genoemd die veelal lager lagen dan in de moderne vrije markt. Deze cijfers zijn niet altijd rechtstreeks vergelijkbaar: gewichtseenheden, muntgehaltes, lokale markten en overheidsbesluiten verschilden sterk. Voor het Romeinse Rijk wordt regelmatig een verhouding rond 12:1 genoemd.

Middeleeuwen: handel en monetaire afspraken

In de middeleeuwen bleef de verhouding tussen goud en zilver relatief stabiel. Veel Europese handelsstaten hanteerden vaste wisselverhoudingen tussen gouden en zilveren munten.

De historische goud zilver ratio lag in deze periode meestal tussen 12:1 en 14:1.

Belangrijk hierbij is dat:

• overheden actief ingrepen in de muntverhoudingen;
• goud en zilver beide een monetaire rol speelden;
• internationale handel stabiliteit vereiste in waarde-eenheden.

De ratio werd dus grotendeels politiek en monetair gestuurd.

19e eeuw: de bimetalen standaard

In de 19e eeuw introduceerden verschillende landen de zogenoemde bimetalen standaard, waarbij goud en zilver officieel naast elkaar als geld werden gebruikt. De verhouding werd wettelijk vastgelegd, vaak rond 15:1.

Dit zorgde tijdelijk voor stabiliteit, maar had ook nadelen:

• wanneer de marktverhouding afweek van de wettelijke ratio, verdween het “goedkoopste” metaal uit circulatie;
• zilver of goud werd opgepot of geëxporteerd;
• monetaire spanningen namen toe.

Deze periode toont aan dat een vaste goud/zilver verhouding moeilijk houdbaar is in een vrije markt.

20e eeuw: loslaten van goud en zilver als geld

Met het loslaten van de goudstandaard en het verdwijnen van zilver als officieel betaalmiddel veranderde de goud/zilver ratio fundamenteel. Vanaf dat moment werd de verhouding volledig bepaald door vraag en aanbod op de wereldmarkt.

Kenmerkend voor deze periode:

• goud kreeg een dominante rol als monetaire waardeopslag;
• zilver ontwikkelde zich steeds meer tot industriële grondstof;
• de ratio begon sterker te schommelen.

In de tweede helft van de 20e eeuw lag de verhouding goud en zilverprijs vaak tussen 40 en 60, maar met duidelijke uitschieters.

Financiële crises en extreme ratio’s

Sinds goud en zilver niet meer via dezelfde vaste muntverhouding aan elkaar zijn gekoppeld, beweegt de ratio veel sterker. Tijdens de marktstress van maart 2020 liep de verhouding volgens het Silver Institute kortstondig op tot boven 127, waarna zij later in het jaar weer sterk daalde. Bron: Silver Institute.

Dit voorbeeld laat zien dat extreme ratio’s kunnen samenvallen met uitzonderlijke marktstress. Het toont niet aan dat iedere hoge ratio automatisch gevolgd wordt door dezelfde prijsreactie.

Wat zegt een hoge of lage goud/zilver ratio?

Een hoge of lage goud-zilver-ratio beschrijft uitsluitend hoe goud en zilver op dat moment ten opzichte van elkaar zijn geprijsd. Voor de vraag of het niveau werkelijk uitzonderlijk is, moet eerst een relevante historische periode worden gekozen.

Wat betekent een hoge goud/zilver ratio?

Een hoge goud-zilver-ratio betekent dat relatief veel zilver nodig is om dezelfde spotwaarde als één troy ounce goud te bereiken. Beleggers kunnen dit zien als aanleiding om zilver nader te onderzoeken, maar de ratio bewijst niet dat zilver ondergewaardeerd is of dat een daling van de verhouding nabij is. In de praktijk houdt dit in dat:

• goud relatief duur is ten opzichte van zilver, óf
• zilver relatief goedkoop is ten opzichte van goud.

Wat betekent een lage goud/zilver ratio?

Een lage goud-zilver-ratio betekent dat relatief weinig zilver nodig is om dezelfde spotwaarde als één troy ounce goud te bereiken. Dit kan volgen op een periode waarin zilver sterker presteerde, maar vormt op zichzelf geen bewijs dat goud goedkoop is of dat de ratio weer moet stijgen. Dit komt vaak voor in perioden waarin:

• economische groei aantrekt;
• industriële vraag naar zilver toeneemt;
• beleggers meer risico durven nemen.

Beleggers gebruiken de goud-zilver ratio onder andere als indicator en om het marktsentiment in te schatten.

Hoe gebruiken beleggers de goud/zilver ratio?

Beleggers gebruiken de goud/zilver ratio niet als exacte voorspeller, maar als strategisch hulpmiddel om beslissingen beter te onderbouwen.

De ratio helpt bij het beoordelen van relatieve waarde, het inschatten van marktsentiment en het bepalen van de verhouding tussen goud en zilver binnen een portefeuille.

1. Als hulpmiddel voor portefeuilleverdeling

Veel beleggers houden zowel goud als zilver aan om risico’s te spreiden. De goud/zilver ratio wordt gebruikt om te beoordelen of die verdeling nog in balans is.

• Hoge ratio: relatief meer goud, relatief weinig zilver
• Lage ratio: relatief meer zilver, relatief minder goud

Wanneer de ratio historisch hoog staat, kiezen sommige beleggers ervoor om hun blootstelling aan zilver voorzichtig te vergroten. Bij een lage ratio kan juist goud aantrekkelijker worden binnen de portefeuille.

2. Als langetermijn-indicator (geen timing-instrument)

De goud/zilver ratio is vooral geschikt voor langetermijnanalyse. Beleggers kijken naar:

• historische bandbreedtes;
• structurele trends;
• uitzonderlijke uitschieters (extremen).

Een ratio die langdurig afwijkt van historische gemiddelden kan aanleiding zijn om de strategie te heroverwegen, maar zelden om direct te handelen. De ratio werkt daarmee ondersteunend, niet sturend.

Kies bij historische vergelijking altijd een duidelijke meetperiode. Een gemiddelde uit de twintigste eeuw, een gemiddelde sinds 1970 en een gemiddelde over de afgelopen tien jaar kunnen aanzienlijk verschillen.

3. Voor het interpreteren van marktsentiment

De ratio wordt vaak gezien als een barometer voor vertrouwen of onzekerheid in de markt:

• Stijgende ratio: toenemende onzekerheid, vlucht naar goud, defensieve markt
• Dalende ratio: meer risicobereidheid, aantrekkende economie, sterkere zilvervraag

Beleggers gebruiken dit signaal om hun verwachtingen te toetsen aan bredere economische ontwikkelingen, zoals inflatie, rente en geopolitiek.

4. Voor relatieve waarde-analyse (goud versus zilver)

In plaats van te vragen “Is goud duur?” of “Is zilver goedkoop?”, stellen ervaren beleggers een andere vraag: is goud duurder dan zilver, relatief gezien?

De goud/zilver ratio maakt die vergelijking mogelijk, los van absolute prijsniveaus. Dit is vooral nuttig in perioden waarin:

• beide metalen stijgen, maar niet in hetzelfde tempo;
• of beide dalen, maar met verschillende intensiteit.

5. Wisselstrategieën bij ervaren beleggers

Een kleine groep ervaren beleggers past zogenaamde ratio-wisselstrategieën toe. Hierbij wordt goud ingeruild voor zilver (of andersom) wanneer de ratio extreme waarden bereikt.

Belangrijke kanttekeningen:

• dit vereist discipline, kennis en lange adem;
• transactiekosten en belastingen spelen een rol;
• het is geen standaardstrategie voor iedere belegger.

Voor de meeste particuliere beleggers blijft dit een theoretisch kader, geen dagelijkse praktijk.

6. In combinatie met andere analyses

De goud/zilver ratio wordt zelden als enige tool gebruikt. Beleggers combineren deze vaak met:

• fundamentele analyse van goud en zilver;
• inflatie- en renteverwachtingen;
• industriële vraag naar zilver;
• monetaire ontwikkelingen en centrale bankbeleid.

Conclusie: gebruik de goud-zilver-ratio als context

De goud-zilver-ratio laat zien hoeveel troy ounce zilver dezelfde spotwaarde heeft als één troy ounce goud en maakt daarmee de relatieve prijsontwikkeling van beide metalen inzichtelijk.

Een stijgende ratio betekent dat goud relatief beter presteert; een dalende ratio betekent dat zilver relatief beter presteert. De verhouding verklaart echter niet automatisch waardoor die beweging ontstaat en voorspelt niet welke prijs daarna zal stijgen of dalen.

Gebruik de ratio daarom in combinatie met de afzonderlijke goud- en zilverprijs, marktontwikkelingen, productkosten en uw eigen doelstelling. Voor fysieke beleggers zijn vooral de premie, spread, opslag en terugkoopvoorwaarden belangrijk. Daarmee blijft de goud-zilver-ratio een nuttig analysekader, zonder er een exact timinginstrument van te maken.