Wat zijn edelmetalen? Een handig edelmetaal overzicht

Edelmetalen spreken al duizenden jaren tot de verbeelding, van sieraden en munten tot gebruik in moderne elektronica en als onderdeel van beleggingsportefeuilles. Maar wat zijn edelmetalen nu precies, welke zijn er, en waarom worden ze wereldwijd als waardevol beschouwd?

In dit kenniscentrum artikel leest u wat een edelmetaal tot een edelmetaal maakt, welke soorten er bestaan, welke eigenschappen ze delen, waarvoor ze worden gebruikt en welke rol ze kunnen spelen bij het beschermen van vermogen.

Korte samenvatting

Edelmetalen zijn zeldzame metalen die niet of nauwelijks corroderen of oxideren, hun glans en waarde behouden en daardoor geliefd zijn in sieraden, industrie en als belegging. De bekendste zijn goud, zilver, platina en palladium. Door hun zeldzaamheid en duurzaamheid gelden goud en zilver van oudsher als waardeopslag en veilige haven in onzekere tijden.

Wat is een edelmetaal?

Een edelmetaal is een metaal dat bestand is tegen corrosie en oxidatie, en daardoor zijn glans, zuiverheid en waarde langdurig behoudt. De term "edel" komt uit de scheikunde: een edelmetaal reageert nauwelijks met zuurstof, water of andere stoffen, omdat het moeilijk een elektron afstaat.

Het beste voorbeeld is goud: een gouden munt kan honderden jaren op de zeebodem liggen en behoudt toch zijn glans en structuur.

Het verschil met onedele metalen zit precies in die reactie met de omgeving. Onedele metalen zoals ijzer, koper en zink reageren wel: ijzer roest, koper slaat groen uit. Edelmetalen als goud en platina blijven onaangetast en komen in de natuur zelfs voor in pure, ongebonden vorm.

Zilver is iets minder edel en kan na verloop van tijd een donkere aanslag krijgen, maar die is eenvoudig weg te poetsen, waardoor zilver toch tot de edelmetalen behoort. Samen met hun zeldzaamheid verklaart die bestendigheid hun blijvende waarde.

Welke edelmetalen zijn er?

De vier bekendste en meest verhandelde edelmetalen zijn goud, zilver, platina en palladium. Dit zijn ook de metalen waarin het meest wordt belegd. Daarnaast bestaat er een bredere groep: de platinagroepmetalen, waartoe naast platina en palladium ook rodium, iridium, osmium en ruthenium behoren.

Deze laatste vier zijn voor de meeste beleggers minder relevant en worden vooral industrieel gebruikt, onder meer in katalysatoren en specialistische legeringen. In dit artikel richten we ons op de vier hoofdmetalen.

De eigenschappen van edelmetalen

Edelmetalen delen een aantal kenmerkende eigenschappen die hen onderscheiden van gewone metalen:

• Bestand tegen corrosie en oxidatie: Ze roesten niet en reageren nauwelijks met hun omgeving.
• Zeldzaam: Ze komen relatief weinig voor in de aardkorst, wat hun waarde ondersteunt.
• Blijvende glans: Hun uiterlijk maakt ze geliefd voor sieraden.
• Smeedbaar en vervormbaar: Ze laten zich goed bewerken tot munten, baren of sieraden.
• Goede geleiding: Zilver heeft zelfs de hoogste elektrische en thermische geleiding van alle metalen, wat het waardevol maakt in de techniek.
• Hoge waarde per gewichtseenheid: Een klein gewicht vertegenwoordigt een grote waarde, wat opslag en transport relatief eenvoudig maakt.
• Niet bij te drukken: Anders dan papiergeld kan de hoeveelheid edelmetaal niet zomaar worden vergroot, wat de intrinsieke waarde ondersteunt.

De vier belangrijkste edelmetalen om in te beleggen

Van de vele edelmetalen zijn er vier die voor beleggers echt tellen: goud, zilver, platina en palladium. Ze delen dezelfde edele eigenschappen, maar verschillen sterk in prijs, beweeglijkheid en toepassing.

Goud geldt als de stabiele basis, terwijl zilver, platina en palladium gevoeliger zijn voor de industriële vraag. Die verschillen bepalen welk metaal bij welk doel past. Hieronder ziet u de belangrijkste kenmerken naast elkaar.

Goud wordt gezien als het stabielste edelmetaal en behoudt zijn waarde in onzekere tijden. Het wordt nauwelijks industrieel verbruikt en geldt als de klassieke waardeopslag.

Zilver is betaalbaarder dan goud, maar de prijs schommelt sterker doordat een groot deel van de vraag uit de industrie komt, zoals elektronica, zonnepanelen en batterijen.

Platina is schaarser dan goud en heeft een hoog smeltpunt en een hoge dichtheid. Het wordt vooral industrieel gebruikt, onder meer in katalysatoren en waterstoftechnologie, en soms in sieraden.

Palladium kan grote hoeveelheden waterstof opnemen en wordt vooral toegepast in katalysatoren van benzineauto's, waardoor de prijs sterk afhangt van de auto-industrie en flink kan schommelen.

De onderlinge verschillen werken we verder uit in ons artikel over de verschillen tussen platina, palladium, goud en zilver.

Zuiverheid, karaat en gewicht

De waarde van een edelmetaal hangt sterk af van de zuiverheid. Beleggingsgoud en beleggingszilver hebben doorgaans een zuiverheid van 999 of hoger (99,9 procent puur), vaak aangeduid als fijngoud of fijnzilver. In sieraden wordt edelmetaal meestal gelegeerd met andere metalen om het harder te maken.

Bij goud wordt de zuiverheid uitgedrukt in karaat: 24 karaat is puur goud, 18 karaat bestaat uit 75 procent goud en 14 karaat uit 58,5 procent. Bij zilver komt sterling zilver (925, oftewel 92,5 procent zilver) veel voor in sieraden en bestek.

Het gewicht van edelmetaal wordt internationaal vaak uitgedrukt in troy ounce (ongeveer 31,1 gram), terwijl voor particulieren in Nederland de prijs per gram of kilo praktischer is.

De vier belangrijkste edelmetalen zijn goud, zilver, platina en palladium.

Waarvoor worden edelmetalen gebruikt?

Edelmetalen kennen grofweg drie toepassingen, plus een lange geschiedenis als geld.

In sieraden zijn ze al eeuwenlang geliefd vanwege hun glans, slijtvastheid en status. In de industrie zijn ze onmisbaar: platina en palladium in katalysatoren, zilver in elektronica en zonnepanelen, en goud in hoogwaardige connectoren. Als belegging worden vooral goud en zilver gezien als waardeopslag.

Daarnaast hebben edelmetalen een rijke monetaire geschiedenis. Goud en zilver dienden eeuwenlang als ruilmiddel en als grondstof voor munten. Onder de gouden standaard was de waarde van geld gekoppeld aan een vaste hoeveelheid goud.

Hoewel die koppeling inmiddels is losgelaten, houden centrale banken nog steeds grote goudvoorraden aan, en zij kopen de laatste jaren zelfs recordhoeveelheden goud bij.

Wat beïnvloedt de prijs van edelmetalen?

De prijs van edelmetalen beweegt mee met de wereldeconomie en wordt uiteindelijk bepaald door vraag en aanbob. Stijgt de vraag terwijl het aanbod achterblijft, dan loopt de prijs op; komt er juist meer op de markt, dan daalt hij.

Belangrijk om te weten is dat de kwaliteit van een edelmetaal altijd gelijk blijft. Een baar goud blijft evenveel goud, alleen de prijs die de markt ervoor betaalt, verandert. Een aantal factoren speelt daarbij een hoofdrol:

• Inflatie: Bij geldontwaarding zoeken beleggers houvast in goud en zilver, wat de vraag opdrijft.
• Rente: Omdat edelmetaal geen rente uitkeert, is het relatief aantrekkelijker wanneer de rente laag staat.
• De dollarkoers: Edelmetaal wordt internationaal in dollars verhandeld, dus de waarde van de dollar werkt direct door in de prijs.
• Vraag van centrale banken: Hun grootschalige goudaankopen ondersteunen de prijs structureel.
• Industriële vraag: Voor zilver, platina en palladium is de industrie een belangrijke prijsbepaler, denk aan elektronica en katalysatoren.
• Geopolitiek en onzekerheid: Spanningen en economische instabiliteit maken edelmetaal als veilige haven aantrekkelijker.

Zilver en platina reageren doorgaans sneller en heftiger op de markt, terwijl goud zich stabieler gedraagt. U volgt de actuele goudprijs en zilverprijs realtime op onze koerspagina's.

Bij de aankoop van fysiek edelmetaal betaalt u bovendien niet alleen de zuivere metaalwaarde (de spotprijs), maar ook een premie voor productie, transport en verhandelbaarheid. Bij verkoop speelt de spread een rol, dit is het verschil tussen de in- en verkoopprijs.

Fysiek edelmetaal of papiergoud?

Wie in edelmetalen wilt beleggen, kan kiezen tussen fysiek bezit en financiële producten. Bij fysiek edelmetaal, zoals munten of baren, bezit u het metaal zelf. Daarnaast bestaan er beleggingsproducten zoals goud ETF's, ETC's of aandelen van mijnbouwbedrijven, waarbij u meestal een recht of een afgeleid product bezit in plaats van het metaal zelf.

Dat onderscheid is belangrijk. Fysiek edelmetaal kent geen tegenpartijrisico: het is geen vordering op een bank, bedrijf of overheid die kan omvallen. Financiële producten zijn praktisch en eenvoudig verhandelbaar, maar brengen wel afhankelijkheid van de aanbieder met zich mee.

Beleggers die edelmetaal vooral zien als vermogensbescherming, geven daarom vaak de voorkeur aan fysiek bezit, met de keuze tussen levering aan huis of professionele opslag.

De rol van edelmetalen in uw portefeuille

Edelmetalen geven een portefeuille extra stevigheid. Wanneer het minder gaat op de beurs of de inflatie oploopt, biedt fysiek goud of zilver een tastbaar tegenwicht: u heeft iets in handen, geen belofte op papier. Daardoor worden goud en zilver vaak gezien als bescherming van koopkracht. In ons artikel over goud als bescherming tegen inflatie gaan we daar dieper op in.

Door een deel van uw vermogen in goud, zilver, platina of palladium aan te houden, spreidt u uw risico over verschillende categorieën. Edelmetaal is niet zonder risico, want de prijs kan dalen, maar het gedraagt zich vaak anders dan aandelen en obligaties. Hoeveel daarbij past, hangt af van uw doelen, uw horizon en uw risicobereidheid.

Fysiek edelmetaal kopen bij The Silver Mountain

The Silver Mountain is sinds 2008 gespecialiseerd in fysiek edelmetaal en beschikt over een vergunning van toezichthouder AFM. Wij leveren producten van LBMA-gecertificeerde producenten, zodat de echtheid wereldwijd erkend en verhandelbaar is. U koopt transparant tegen de actuele koers, met een terugkoopgarantie mocht u later willen verkopen.

Uw aankoop wordt verzekerd en discreet bezorgd, of u haalt hem op bij onze kantoren in Baarn of Den Haag. Wilt u uw edelmetaal veilig laten bewaren, dan is professionele opslag mogelijk.

Of u nu kiest voor goud kopen, zilver kopen, palladium kopen of platina kopen, alles is van bestelling tot levering professioneel geregeld. Heeft u liever persoonlijk advies, neem dan gerust contact met ons op.

Conclusie over wat edelmetalen zijn

Edelmetalen zijn zeldzame, duurzame metalen die nauwelijks corroderen of oxideren en daardoor hun glans en waarde behouden. De bekendste zijn goud, zilver, platina en palladium, elk met eigen eigenschappen en toepassingen in sieraden, industrie en beleggingen.

Voor beleggers zijn ze vooral interessant vanwege hun tastbare karakter en hun rol als spreiding en bescherming van koopkracht. Goud vormt daarbij vaak de stabiele basis, terwijl zilver, platina en palladium gevoeliger zijn voor de industriële vraag.