Goud, zilver, platina en palladium: de verschillen vergeleken

Goud, zilver, platina en palladium zijn alle vier edelmetalen, maar ze vervullen niet dezelfde functie. Het kernverschil is dat goud de sterkste monetaire functie heeft en vooral drijft op beleggersvraag en aankopen van centrale banken, terwijl de vraag naar zilver, platina en palladium veel directer samenhangt met industriële productie. Daardoor reageren de vier metalen elk anders op rente, economische groei, technologie en geopolitiek.

In dit artikel vergelijken we de vier metalen kop aan kop op vraag, prijs, beweeglijkheid, btw en verhandelbaarheid, en op de vraag welk metaal bij welk doel past.

Wilt u eerst weten wat een edelmetaal precies is en welke eigenschappen ze delen, lees dan ons artikel over wat edelmetalen zijn.

De vier edelmetalen in één overzicht

Goud, zilver, platina en palladium delen dezelfde edele eigenschappen, maar verschillen op de punten die er voor een belegger toe doen. De onderstaande tabel zet de hoofdlijnen naast elkaar.

*Mits voldaan aan de wettelijke criteria voor beleggingsgoud. Relatieve prijsverhoudingen wisselen door de tijd en de actuele koersen vindt u op onze koerspagina's.

• Goudprijs grafiek
• Zilverprijs grafiek
• Platinaprijs grafiek

Goud versus zilver

Het belangrijkste verschil tussen goud en zilver is dat zilver veel afhankelijker is van de industriële vraag, waardoor de zilverprijs sterker schommelt. Goud wordt nauwelijks industrieel verbruikt en geldt als waardeopslag. Zilver wordt op grote schaal verwerkt in elektronica, zonnepanelen en batterijen. Loopt de industriële vraag terug, dan raakt dat de zilverprijs harder dan de goudprijs.

Zilver wordt ook wel “het goud van de kleine belegger” genoemd, omdat de prijs per gram lager ligt en de instap laagdrempeliger is. Daar staat een fiscaal nadeel tegenover: op zilveren baren betaalt u 21% btw, terwijl zilveren munten onder de margeregeling vallen en daardoor gunstiger uitpakken. Goud blijft als beleggingsgoud onder voorwaarden buiten de btw.

Een praktisch punt is de opslag. Zilver heeft een lagere dichtheid dan goud, dus voor eenzelfde waarde neemt fysiek zilver flink meer ruimte in. Wie grotere bedragen fysiek wil aanhouden, merkt dat verschil in opslag en transport. Voor wie klein wil beginnen is zilver aantrekkelijk, wie vooral stabiliteit zoekt kiest eerder goud.

Op zilver, platina en palladium betaalt u btw. Beleggingsgoud is onder voorwaarden vrijgesteld.

Goud versus platina

Platina is schaarser dan goud, maar het is minder liquide en de prijs wordt sterker door de industrie bepaald. Platina wordt vooral gebruikt in katalysatoren en in waterstoftechnologie, waardoor de vraag meebeweegt met de auto-industrie en de energietransitie. Goud kent die industriële gevoeligheid nauwelijks.

De prijsverhouding wisselt door de tijd: jarenlang lag de platinaprijs hoger dan de goudprijs, maar sinds het begin van de jaren 2010 is goud doorgaans duurder. Dat platina schaarser is, betekent dus niet automatisch dat het duurder is: schaarste en marktprijs zijn twee verschillende dingen.

Op platina betaalt u bovendien 21% btw. Een uitgebreidere vergelijking vindt u in ons artikel over de prijs van platina versus goud. Overweegt u in platina te beleggen, houd dan rekening met de lagere verhandelbaarheid.

Platina versus palladium

Platina en palladium behoren tot dezelfde metaalgroep en lijken sterk op elkaar, maar palladium is afhankelijker van één afzetmarkt: de katalysatoren van benzineauto's. Daardoor kan de palladiumprijs heftig bewegen wanneer de vraag uit de auto-industrie verschuift, bijvoorbeeld door de opkomst van elektrisch rijden. Platina heeft een breder toepassingsgebied, onder meer in waterstoftechnologie, en is zwaarder dan palladium.

Een bijzonderheid is dat platina en palladium elkaar in bepaalde katalysatoren gedeeltelijk kunnen vervangen. Bij een groot prijsverschil kan de industrie deels overstappen, wat de vraag naar beide metalen met elkaar verknoopt.

Wie de verschillen tot in detail wil begrijpen, leest ons artikel over wat palladium is en onze vergelijking tussen palladium en platina. Overweegt u palladium te kopen, weeg dan die sterke koersuitslagen mee.

Waardoor bewegen de prijzen verschillend?

De prijzen bewegen uiteen omdat elk metaal een eigen mix van kopers, toepassingen en aanbodrisico's kent. Vier factoren wegen daarbij het zwaarst.

Goud drijft vooral op monetaire en beleggingsvraag: centrale banken, beleggers en fysieke reserves. Zilver heeft die beleggingsvraag ook, maar de industriële vraag is groter, met elektronica en zonne-energie als aanjagers. Platina en palladium hangen sterk aan de auto-industrie.

Daarnaast telt het aanbod: waar en hoe geconcentreerd een metaal wordt gewonnen, en of het als hoofdproduct of bijproduct uit de mijn komt, bepaalt hoe snel het aanbod kan meebewegen.

Ten slotte speelt vervanging een rol: bij grote prijsverschillen kunnen fabrikanten platina en palladium in katalysatoren gedeeltelijk voor elkaar inruilen.

De actuele prijs alleen zegt daarom weinig over schaarste of geschiktheid. Een hoge prijs kan voortkomen uit sterke vraag, een tijdelijk tekort of marktonrust.

Beweeglijkheid en liquiditeit: hoe stabiel is elk metaal?

Goud is doorgaans het stabielst en het gemakkelijkst verhandelbaar, palladium het meest beweeglijk en het minst liquide. Die twee eigenschappen hangen samen met de industriële afhankelijkheid. Hoe groter het aandeel van de industrie in de vraag, hoe sterker de prijs reageert op economische op- en neergang.

Voor goud komt de vraag uit een brede mix van beleggers, centrale banken en sieraden, wat de prijs relatief stabiel houdt. Zilver beweegt sterker mee met de conjunctuur. Platina en palladium hangen grotendeels aan de auto-industrie, waardoor een verschuiving in vraag of aanbod al tot forse koersuitslagen kan leiden.

Ook de verhandelbaarheid verschilt: goud en zilver verkoopt u vrijwel overal, terwijl de markt voor platina en palladium kleiner is.

Fiscale verschillen: btw op edelmetaal

Het grootste praktische verschil bij aankoop is de btw. Alleen beleggingsgoud is vrijgesteld, de andere drie metalen zijn belast. Dat maakt de fiscale behandeling een reële factor in uw keuze, los van de koers. De onderstaande tabel vat het samen.

*Mits voldaan aan de wettelijke criteria voor beleggingsgoud.

Door deze verschillen is de netto-instap bij zilver, platina en palladium hoger dan de kale metaalwaarde doet vermoeden. Bij zilver en platina kiezen particulieren daarom vaak voor munten in plaats van baren.

Kosten boven de koers: btw, premie en spread

Naast de btw verschilt ook de premie per metaal. De premie is het bedrag dat u boven de kale metaalwaarde betaalt voor productie, verpakking en verhandelbaarheid, en die ligt bij zilver, platina en palladium doorgaans hoger dan bij goud. Bij zilver komt dat mede door de lagere waarde per gram, bij platina en palladium door de kleinere, minder liquide markt.

Datzelfde geldt voor de spread, het verschil tussen de aankoop- en de terugkoopprijs op hetzelfde moment. Hoe kleiner en beweeglijker de markt, hoe breder die spread doorgaans is. Voor goud is de spread meestal het smalst, voor platina en palladium het breedst.

Wie de vier edelmetalen vergelijkt, doet er daarom goed aan niet alleen naar de koers en de btw te kijken, maar ook naar de premie en de spread. Want die bepalen mede wat u bij aankoop betaalt en bij verkoop terugkrijgt.

Welk edelmetaal past bij welk doel?

Er is geen edelmetaal dat voor iedereen “het beste” is; de passende keuze hangt af van uw doel, beleggingshorizon en hoeveel koersschommeling u aanvaardt. De onderstaande tabel geeft een eerste richting, geen concreet advies.

Veel beleggers kiezen niet één metaal, maar combineren goud als stabiele kern met een kleiner deel zilver, platina of palladium voor spreiding. Een combinatie vermindert de afhankelijkheid van één metaal, maar voegt ook verschillende risico's toe. Twijfelt u welke verdeling past, dan helpt onze Kieswijzer u op weg.

Let op: The Silver Mountain geeft geen individueel beleggingsadvies.

Fysiek edelmetaal kopen bij The Silver Mountain

Bij The Silver Mountain koopt u goud, zilver, platina en palladium in de vorm van munten en baren tegen de actuele koers. The Silver Mountain is sinds 2008 gespecialiseerd in fysiek edelmetaal en staat in het AFM-register onder vergunningnummer 12048860 voor het aanbieden van beleggingsobjecten. Hierdoor weet u zeker dat u uw edelmetalen bij een betrouwbare en gecontroleerde partij koopt.

De goud- en zilverbaren die wij verkopen zijn van producenten die geaccrediteerd zijn door de LBMA. De LBMA Good Delivery List heeft betrekking op erkende raffinaderijen en op de grote baren die aan de professionele Good Delivery-standaard voldoen. Denk hierbij aan merken als Umicore, C Hafner, Heraeus en PAMP Suisse.

De prijzen op onze website worden automatisch bijgewerkt op basis van de actuele koers. U kunt uw bestelling verzekerd laten bezorgen via onze eigen bezorgservice of op afspraak ophalen in Baarn en Den Haag, en uw edelmetaal desgewenst verzekerd laten opslaan via Edelmetaal Beheer Nederland. Verkopen doet u later weer via zusteronderneming Inkoop Edelmetaal.

Vergelijk het complete aanbod op de pagina's goud kopen, zilver kopen, platina kopen en palladium kopen.

Conclusie: vier metalen, vier profielen

Goud, zilver, platina en palladium behoren tot dezelfde groep edelmetalen, maar hebben elk een andere economische functie. Goud onderscheidt zich door zijn monetaire rol en gebruik als waardeopslag. Zilver combineert een beleggingsmarkt met een brede industriële vraag. Platina is schaars en sterk industrieel gedreven, en palladium hangt vooral aan de auto-industrie.

De vraag is dus niet welk metaal het beste is, maar welk metaal of welke combinatie bij uw doel, horizon en risicobereidheid past. Kijk daarbij niet alleen naar de actuele prijs, maar ook naar de herkomst van de vraag, de beweeglijkheid, de btw, de opslag en de latere verkoopmogelijkheden.