Waarom is fysiek goud duurder dan de spotprijs?

Fysiek goud is duurder dan de spotprijs omdat de spotprijs een groothandelsprijs is. Die prijs hoort bij grote handelsbaren van 400 troy ounce, ongeveer 12,4 kilo, die tussen banken en professionele partijen worden verhandeld. Koopt u een baar van 10 gram of een gouden munt, dan koopt u een ander product. Dat moet eerst worden omgesmolten, geslagen, gecontroleerd, verpakt en verzekerd geleverd. Het verschil tussen deze prijzen heet de premie.

De premie is dus geen toeslag die een handelaar er zomaar bovenop legt. Het is het verschil tussen ruw goud in groothandelsvorm en een afgewerkt product dat u thuis in handen heeft. In dit artikel leest u waaruit die premie bestaat, hoe u haar zelf berekent, en waarom de prijs per product, formaat en aanbieder verschilt.

Waarom is goud zo duur? Twee verschillende vragen

Wie zich afvraagt waarom goud zo duur is, bedoelt meestal één van twee dingen. Soms gaat het over de goudkoers zelf, die de afgelopen jaren fors is gestegen. Die ontwikkeling hangt samen met rente, inflatie, de dollar en geopolitiek. Daarover leest u meer in ons artikel over de invloed van rente, inflatie en geopolitiek op de goudprijs.

In dit artikel gaat het om de tweede vraag: waarom goud kopen in de vorm van een munt of baar meer kost dan de koers die u op een grafiek ziet. Dat verschil staat los van de hoogte van de goudprijs, en is ook bij een dalende koers aanwezig.

Wat is de spotprijs precies?

De spotprijs is de actuele marktprijs waartegen goud op dit moment direct wordt verhandeld. Die koers komt tot stand door wereldwijde handel op markten zoals die in Londen en New York, en beweegt de hele dag door. Hij wordt meestal genoteerd in dollars per troy ounce puur goud.

De spotprijs is iets anders dan de LBMA Gold Price. Die laatste is een benchmark die op vaste momenten per dag wordt vastgesteld, terwijl de spotprijs continu beweegt. Beide zijn referentieprijzen voor het metaal, geen winkelprijs voor een munt of verpakte baar.

Hoe die koers precies tot stand komt, leest u in onze uitleg over de spotprijs en hoe die tot stand komt. De actuele stand ziet u op onze pagina met de live goudprijs.

Waarom u als particulier nooit de spotprijs betaalt

De spotprijs hoort bij een product dat u als particulier niet koopt. De internationale groothandel draait om Good Delivery-baren van ongeveer 400 troy ounce, oftewel zo'n 12,4 kilo. Die baren worden verhandeld tussen banken, handelshuizen en instellingen, en liggen in professionele kluizen.

Wilt u 10 gram goud kopen, dan moet dat groothandelsgoud eerst een andere vorm krijgen. Een producent smelt en zuivert het metaal, slaat of giet er kleine baren of munten van, controleert gewicht en gehalte, verpakt het en voorziet het van een serienummer. Daarna volgt verzekerd transport naar de handelaar en uiteindelijk naar u. Elke stap kost geld en tijd.

U vergelijkt dus eigenlijk een grondstof met een afgewerkt product. Hetzelfde geldt voor koffiebonen tegenover een kop koffie: dezelfde grondstof, een andere prijs. Daarom staan mijnbouwkosten ook niet als aparte post op de premie. Die zitten al in de spotprijs van het metaal zelf.

Waaruit bestaat de premie op goud?

De premie is de optelsom van alle kosten om groothandelsgoud om te zetten in een verhandelbaar product voor particulieren. Die kosten zijn grofweg als volgt opgebouwd:

• Productie: het slaan of gieten van baren en munten door een erkende producent, inclusief stempels en afwerking.
• Controle en certificering: het vaststellen van gewicht en gehalte, en het aanbrengen van een serienummer.
• Verpakking: een verzegelde blister of assay-kaart beschermt het product en maakt de echtheid controleerbaar.
• Verzekerd transport: goud reist beveiligd en verzekerd, vaak over lange afstanden.
• Voorraad en financiering: een handelaar houdt verzekerde voorraad aan, en die voorraad moet worden gefinancierd.
• Handelsmarge: de vergoeding voor dienstverlening, service en beschikbaarheid.

Belangrijk om te weten: de premie is niet volledig de winst van de handelaar. De producent en eventuele distributeurs rekenen al een eigen opslag, waardoor een handelaar het product zelf al boven de spotwaarde inkoopt. Van het resterende verschil moeten vervolgens nog personeel, systemen, verzekering en klantenservice worden betaald.

Wat er níét in zit, is btw. Beleggingsgoud is binnen de Europese Unie vrijgesteld van btw, mits het aan de wettelijke eisen voldoet. Die vrijstelling geldt niet automatisch voor alle gouden voorwerpen, zoals sieraden.

Hoe berekent u de premie op goud?

U berekent de premie door de productprijs te vergelijken met de spotwaarde van het puur goud in het product. Daarvoor gebruikt u drie stappen:

• Metaalwaarde = gewicht aan puur goud × spotprijs per dezelfde gewichtseenheid
• Premie in euro's = productprijs − metaalwaarde
• Premie in procenten = premie in euro's ÷ metaalwaarde × 100

Gebruik steeds dezelfde valuta, dezelfde gewichtseenheid en een spotnotering van hetzelfde moment. Let er ook op of een website een aankoopprijs, verkoopprijs of middenkoers toont, want die geven elk een andere uitkomst.

Een rekenvoorbeeld

Onderstaande bedragen zijn een fictief rekenvoorbeeld. Ze geven geen actuele goudprijs of tarief van The Silver Mountain weer.

Inclusief de bezorgkosten betaalt u in dit voorbeeld ongeveer 4,7% boven de metaalwaarde, terwijl de premie op het product zelf 4% is. Dat onderscheid is handig bij het vergelijken. Een lagere productprijs kan door aparte bezorgkosten alsnog op een hoger totaalbedrag uitkomen.

Reken altijd met het fijngewicht

Voor de goudwaarde telt alleen het gewicht aan puur goud, ook wel het fijngewicht. Dat maakt verschil bij munten. Een gouden Maple Leaf en een gouden Krugerrand van 1 troy ounce bevatten allebei ongeveer 31,103 gram puur goud. De Krugerrand bevat daarnaast koper en weegt daardoor meer.

Dat extra gewicht is geen goud, dus vermenigvuldig het niet met de goudprijs. Gebruik altijd het opgegeven fijngewicht van het product.

Waarom kleine goudbaren per gram duurder zijn

Hoe kleiner het gewicht, hoe hoger de premie per gram. Het slaan, controleren en verpakken kost bij een kleine baar niet veel minder dan bij een grote, terwijl die kosten over veel minder goud worden verdeeld. De kosten dalen dus niet evenredig met het gewicht.

Onderstaande bandbreedtes geven een indicatie van hoe de premie zich verhoudt tot het formaat.

Waarom goudobjecten onderling verschillen

Ook binnen hetzelfde gewicht verschillen objecten in prijs. Vier dingen spelen daarbij mee.

• Munt of baar: Een gouden munt heeft niet automatisch een hogere premie dan een baar met evenveel goud. Een gangbare beleggingsmunt uit een eerdere jaargang kan scherp geprijsd zijn, terwijl een nieuwe, individueel verpakte baar juist duurder uitvalt. Vergelijk daarom concrete producten op hetzelfde moment. De keuze tussen rond en rechthoekig zegt weinig over wat voordeliger is. U vergelijkt de mogelijkheden bij onze gouden munten.
• De productiemethode: Gegoten baren zijn eenvoudiger te maken dan geslagen baren met een strak oppervlak en een gedetailleerd ontwerp.
• De producent: Onze goudbaren komen van raffinaderijen op de LBMA Good Delivery List. Die vermelding geldt voor de raffinaderij en de grote professionele handelsbaren, en zegt iets over de betrouwbaarheid van de producent. Een kleine consumentenbaar is daarmee niet zelf "LBMA-gecertificeerd".
• Nieuw, pre-owned of bijzondere uitgave: Pre-owned producten kunnen een lagere premie hebben, omdat ze via de tweedehandsmarkt worden ingekocht. Bijzondere uitgaven met een beperkte oplage of een verzamelontwerp kunnen juist een extra meerprijs hebben. Die verzamelpremie krijgt u bij verkoop niet automatisch terug.

Kan de premie stijgen terwijl de goudprijs daalt?

Ja, dat kan, omdat de beschikbaarheid van specifieke producten anders beweegt dan de internationale goudprijs. Een munthuis kan tijdelijk niet genoeg munten leveren om aan de vraag te voldoen. Handelaren betalen dan meer voor wat er beschikbaar is. Dat betekent niet dat er wereldwijd te weinig goud is. Het gaat om een tekort aan een bepaalde uitvoering of een bepaald formaat.

Er is ook een rekenkundig effect. Blijft de premie in euro's gelijk terwijl de goudprijs daalt, dan wordt diezelfde premie een groter percentage van de metaalwaarde. Het percentage stijgt dan, zonder dat het product duurder is geworden.

Is de goudprijs overal hetzelfde?

De spotprijs is wereldwijd vrijwel gelijk, maar de prijs die u in de winkel betaalt is dat niet. Internationale markten staan continu met elkaar in verbinding, waardoor grote verschillen snel verdwijnen. Daar bovenop komt per land en per aanbieder een eigen premie.

Die verschillen ontstaan door belastingen, invoerrechten, transportafstanden, lokale beschikbaarheid en concurrentie. Binnen de EU is beleggingsgoud btw-vrij, maar daarbuiten geldt dat lang niet overal.

Ook de wisselkoers speelt mee: de internationale koers staat meestal in dollars, dus de euro-dollarkoers bepaalt mede wat u in euro's betaalt. Kijkt u naar een buitenlandse aanbieding, neem dan ook vervoer, eventuele invoerkosten en belastingen mee.

De premie op goud is het verschil tussen de spotprijs (goudkoers) en de prijs die u betaalt voor een goudbaar of gouden munt.

Krijgt u de premie terug bij verkoop?

De premie die u bij aankoop betaalt, krijgt u bij verkoop niet automatisch terug. Een inkoper baseert zijn bod op de dan geldende goudprijs, het product en de marktomstandigheden, niet op uw oorspronkelijke aankoopprijs. Het verschil tussen de aankoopprijs en het bod van een handelaar op hetzelfde moment heet de spread.

Daarom is het verstandig om vóór aankoop ook naar een actuele terugkoopprijs te kijken. Bij ons kunt u uw goud terugverkopen aan zusteronderneming Inkoop Edelmetaal, die de biedprijs transparant publiceert.

Een actueel bod zegt niets over een toekomstige opbrengst, want zowel de goudprijs als de voorwaarden kunnen veranderen. Een compleet overzicht van alle kosten bij aankoop, bezit en verkoop leest u in ons artikel over de verborgen kosten bij beleggen in edelmetalen.

Hoe vergelijkt u aanbieders van fysiek goud?

Een eerlijke prijsvergelijking gebruikt hetzelfde product, hetzelfde moment en het totale bedrag dat u betaalt. Loop daarvoor deze punten langs:

• Vergelijk gelijkwaardige producten: let op producent, fijngewicht, uitvoering, conditie en verpakking.
• Bekijk prijzen kort na elkaar: een koersbeweging kan anders lijken op een verschil tussen aanbieders.
• Reken met dezelfde spotnotering: gebruik dezelfde valuta en gewichtseenheid.
• Kijk naar het totaalbedrag: tel aparte bezorg- en verzekeringskosten mee.
• Let op levertijd: direct leverbare voorraad kan een andere prijs hebben dan een bestelling met wachttijd.
• Bekijk de terugkoopprijs: zo begrijpt u ook wat u later terugkrijgt.

Goud kopen bij The Silver Mountain

Bij ons ziet u per product precies welke premie u betaalt, zodat u zelf kunt vergelijken. We zijn sinds 2008 gespecialiseerd in fysiek edelmetaal en werken als AFM-vergunninghouder zorgvuldig en transparant. Onze prijzen bewegen doorlopend mee met de markt.

U kunt kiezen uit goudbaren van erkende producenten en internationaal herkenbare gouden munten. Uw bestelling wordt verzekerd bezorgd via onze eigen bezorgservice, of ligt op afspraak klaar in Baarn of Den Haag.

Wilt u uw goud laten bewaren, dan kan dat via Edelmetaal Beheer Nederland. En verkoopt u later, dan biedt Inkoop Edelmetaal u de verkoopzekerheid om uw goud weer aan ons terug te verkopen.

Twijfelt u welk formaat bij u past? Bekijk hier onze handige Kieswijzer of bel ons gerust, we denken met u mee.

Conclusie: de premie is het verschil in product

Fysiek goud is duurder dan de spotprijs omdat u iets anders koopt dan wat die prijs beschrijft. De spotprijs hoort bij groothandelsbaren van ongeveer 12,4 kilo. Uw munt of baar is daaruit voortgekomen via productie, controle, verpakking en verzekerd transport, en de premie dekt die stappen.

Hoe hoog die premie is, hangt vooral af van het formaat, en daarnaast van de productiemethode, de producent en de beschikbaarheid. Reken daarom met het fijngewicht, vergelijk gelijke producten op hetzelfde moment, tel de bijkomende kosten mee en kijk ook naar wat u later terugkrijgt. Dan weet u precies waar u aan toe bent.