Digitaal goud kopen of fysiek goud: wat is het verschil?

Digitaal goud kopen betekent niet automatisch dat u een goudbaar of munt op naam krijgt. Afhankelijk van het product koopt u toegewezen goud in een kluis, een beursgenoteerd effect, een vordering op een aanbieder of een digitale token. Bij fysiek goud bezit u het metaal zelf.

Het verschil tussen digitaal goud versus fysiek goud zit dus niet in de goudprijs, die is voor beide gelijk, maar in wat u juridisch bezit, wie het goud bewaart en wat er gebeurt bij verkoop, uitlevering of een faillissement van de aanbieder.

In dit artikel leest u welke vormen van digitaal goud er bestaan, hoe ze zich verhouden tot fysiek goud en welke vragen u moet stellen voordat u investeert.

Wat is digitaal goud?

Digitaal goud is een verzamelnaam voor producten waarmee u online een recht op goud of blootstelling aan de goudprijs verkrijgt. De app, het platform of de blockchain is alleen de toegangsmethode; de onderliggende juridische constructie bepaalt wat u werkelijk bezit. Er zijn vier hoofvormen.

Let op: Bitcoin wordt vaak "digitaal goud" genoemd vanwege de beperkte uitgifte, maar is niet gedekt door goud en heeft geen koppeling met de goudprijs. Bitcoin valt daarom buiten de definitie in dit artikel.

1. Digitaal beheerd gealloceerd goud

Bij deze vorm wordt fysiek goud voor u in een professionele kluis bewaard, terwijl u het online beheert. Belangrijk hierbij is het type allocatie: bij individuele allocatie zijn specifieke baren aan u toegewezen (vaak met barenlijst), bij pool-allocatie bent u mede-eigenaar van een grotere voorraad.

De LBMA maakt hetzelfde onderscheid tussen allocated goud (specifieke baren) en unallocated goud, waarbij u slechts een algemene aanspraak op metaal heeft. Controleer altijd of het goud juridisch is afgescheiden van het vermogen van de aanbieder, een gebruiksvriendelijke app bewijst op zichzelf niet dat u eigenaar bent.

2. Een goud-ETF of goud-ETC

Met een goud-ETF koopt u via uw broker een beursgenoteerd instrument dat de goudprijs volgt. Veel producten die "goud-ETF" worden genoemd, zijn juridisch een ETC (Exchange Traded Commodity): een schuldinstrument dat fysiek gedekt kán zijn, maar een effect blijft met eigen voorwaarden en tegenpartijen.

Uw rechten staan in het prospectus en het essentiële-informatiedocument (KID); fysieke uitlevering is voor particulieren vrijwel nooit mogelijk. Hoe deze producten precies werken, leest u in ons artikel over de goud-ETF.

3. Een goud-token op de blockchain

Goud-tokens zoals PAX Gold (PAXG) en Tether Gold (XAUt) zijn cryptoactiva waarvan de uitgever stelt dat elke token een hoeveelheid fysiek goud vertegenwoordigt. Controleer bij tokens het whitepaper, de bewaarnemer, de onafhankelijke reservecontroles en of inwisseling voor fysiek goud mogelijk is. Vaak geldt hier namelijk een hoog minimumgewicht.

Binnen de EU kan de MiCAR-verordening van toepassing zijn op de token, de uitgever of de betrokken cryptodienstverlener.

4. Een goudrekening of goudcertificaat

Een goudrekening of certificaat vertegenwoordigt een recht op opgeslagen goud, maar is niet altijd gekoppeld aan specifieke baren. Bij een niet-gealloceerde rekening heeft u doorgaans alleen een algemene vordering op de aanbieder, en bent u bij een faillissement concurrent schuldeiser.

Vraag daarom altijd of de rekening gealloceerd of niet-gealloceerd is en wat er met uw aanspraak gebeurt als de aanbieder niet meer aan zijn verplichtingen kan voldoen.

Wat is fysiek goud?

Fysiek goud is tastbaar edelmetaal dat u zelf in eigendom heeft, in de vorm van goudbaren of gouden beleggingsmunten van producenten op de LBMA Good Delivery List, met een zuiverheid tot 99,99%. U bewaart het thuis in een kluis of laat het professioneel en verzekerd opslaan.

Het kenmerkende verschil met elke digitale vorm: bij eigen bewaring staat er geen partij tussen u en uw goud.

De belangrijkste verschillen op een rij

Volgt digitaal goud altijd exact de goudprijs?

Nee, digitaal goud volgt de goudprijs niet altijd één op één. De waarde wordt naast de goudprijs beïnvloed door de bied-laatspread, beheerkosten, valutabewegingen en de prijsstelling van het platform, waardoor het rendement van het product kan afwijken van de onderliggende goudprijs.

Bij fysiek goud betaalt u een premie boven de metaalwaarde en ontvangt u bij verkoop een biedprijs. Vergelijk een product daarom niet alleen met de actuele goudprijs, maar op alle kosten tussen aankoop en verkoop.

Wat kost digitaal goud?

De kosten van digitaal goud zijn niet automatisch lager dan die van fysiek goud; ze zitten alleen op andere plekken. Een praktische rekenregel:

• Totale kosten = aankoopspread + transactie- of brokerkosten + jaarlijkse beheer- of opslagkosten + valutakosten + eventuele uitleveringskosten + verkoopspread

Bij tokens komen daar blockchainkosten bij, bij beursproducten een jaarlijkse productvergoeding. Fysiek goud kent vooral eenmalige kosten (premie) en bij professionele opslag een jaarlijkse bewaarvergoeding; bij eigen bewaring zijn er na aankoop geen doorlopende kosten.

De eerlijkste vergelijking: bereken hoeveel u netto terugkrijgt als u het product na één jaar weer verkoopt, dan worden ook de minder zichtbare kosten zichtbaar.

Digitaal goud is een verzamelnaam: het kan gealloceerd goud, een goud-ETF of goud-ETC, een goudrekening of een goud-token zijn.

Is digitaal goud veilig?

Digitaal goud is niet automatisch veilig of onveilig; de veiligheid hangt af van het eigendomsmodel, de aanbieder, de bewaarnemer en de techniek. Professionele bewaring beschermt tegen fysieke diefstal, maar introduceert afhankelijkheid van contracten, systemen en de solvabiliteit van derden. Dat is precies het type risico dat veel goudkopers juist willen vermijden.

Fysiek goud kent bij eigen bewaring geen platformrisico, maar wel risico op diefstal, verlies of onderverzekering; dat is beheersbaar met een degelijke kluis of verzekerde externe opslag, bijvoorbeeld via Edelmetaal Beheer Nederland (EBN).

Controlelijst: stel deze vragen vóór u digitaal goud koopt

• Wat koop ik juridisch: goud, mede-eigendom, een effect, een vordering of een token?
• Is het goud individueel gealloceerd, pool-gealloceerd of niet-gealloceerd?
• Wie is de juridisch eigenaar van het onderliggende goud?
• Waar wordt het goud bewaard en wie is de bewaarnemer?
• Is er een actuele barenlijst of onafhankelijke voorraadcontrole?
• Is het goud afgescheiden van het vermogen van de aanbieder?
• Wat gebeurt er bij faillissement van de aanbieder of bewaarnemer?
• Kan ik fysieke uitlevering vragen, en tegen welke voorwaarden?
• Welke totale kosten gelden bij aankoop, bezit, verkoop en uitlevering?
• Onder welk toezicht of welke vergunning valt de aanbieder, en voor welke activiteit precies?

Een vergunning of registratie beperkt bepaalde risico's, maar voorkomt geen koersverlies en maakt een product niet automatisch passend.

Fiscaal: btw en Box 3

Fysiek beleggingsgoud is in Nederland en de EU vrijgesteld van btw, mits het voldoet aan de wettelijke criteria (baren met een zuiverheid van ten minste 995/1000; voor munten gelden aanvullende voorwaarden). De Belastingdienst rekent ook bepaalde rechten op beleggingsgoud en handel via goudrekeningen tot deze vrijstelling, maar dat betekent niet dat iedere digitale constructie automatisch dezelfde behandeling krijgt.

Voor de inkomstenbelasting telt zowel digitaal als fysiek goud mee als vermogen in Box 3, met de waarde op de peildatum van 1 januari. Gouden beleggingsmunten gelden daarbij als "overige bezittingen", niet als contant geld. Hoe u de waarde van fysiek goud bepaalt voor de aangifte, leest u in ons artikel over de jaarlijkse peilwaarde van beleggingsgoud.

Goud kopen digitaal: online fysiek goud bestellen is iets anders

Wie zoekt op "goud kopen digitaal" bedoelt soms iets heel anders dan beleggen in digitaal goud: gewoon fysiek goud via internet bestellen. Dat kan uiteraard: u bestelt uw baren of munten online en ontvangt tastbaar goud, verzekerd thuisbezorgd via onze persoonlijke bezorgservice of direct in verzekerde opslag.

Het aankoopproces is digitaal; het bezit is fysiek. Bekijk daarvoor het assortiment fysiek goud kopen en ontdek welke vorm van fysiek goud het best bij uw wensen past.

Wat past bij u?

De passende vorm hangt af van uw doel en uw behoefte aan controle. Wilt u vooral kortstondig en flexibel de goudprijs volgen via een bestaande beleggingsrekening, dan kan een beursgenoteerd goudproduct praktisch zijn. Uiteraard mits u het prospectus, de kosten en de juridische structuur kent.

Staat direct, tastbaar eigendom centraal en koopt u goud als langetermijnbescherming van uw vermogen, dan sluit fysiek goud daar in de regel beter bij aan: geen tegenpartijrisico bij eigen beheer, btw-vrij en volledig in eigen beschikking.

Conclusie: digitaal goud versus fysiek goud

Digitaal goud en fysiek goud volgen dezelfde goudprijs, maar verschillen in wat u bezit. Digitaal goud biedt gemak en snelle verhandelbaarheid, tegen doorlopende kosten en met een tegenpartij tussen u en het goud. Fysiek goud biedt direct eigendom, btw-vrijstelling en onafhankelijkheid van platforms en uitgevers.

Controleer bij elke digitale vorm eerst het juridische eigendom, de dekking en de uitleveringsrechten. Bedenk dat fysiek goud kopen tegenwoordig net zo digitaal gaat als u wilt, met tastbaar bezit als resultaat.