Goud smelten: bij welke temperatuur smelt goud en hoe werkt het?

Puur goud smelt bij 1.064,18 °C. Bij die temperatuur gaat het metaal van vast naar vloeibaar, waarna het in een nieuwe vorm kan worden gegoten, zoals een baar, een munt of een sieraad. Goud smelten betekent dus het metaal verhitten tot het vloeibaar wordt en dat is iets anders dan goud zuiveren, waarover verderop meer.

In dit artikel leest u wat het smeltpunt van goud precies is, waarom een lager karaatgehalte de smelttemperatuur verlaagt, en hoe het smelten in de praktijk verloopt. Ook leest u waarom het omsmelten van een bestaande goudbaar de waarde kan schaden, en wanneer u het smelten beter aan een professionele partij overlaat.

Wat is het smeltpunt van goud?

Het smeltpunt van puur goud is 1.064,18 °C. Bij die temperatuur verbreken de bindingen tussen de goudatomen net genoeg om het metaal vloeibaar te maken, zonder dat het verdampt. Het kookpunt ligt namelijk veel hoger, rond de 2.800-2.856 °C, waardoor goud een ruime marge kent waarin het vloeibaar blijft en bewerkt kan worden.

Vergeleken met andere edelmetalen is dat een gematigd smeltpunt. Zilver wordt al eerder vloeibaar, terwijl platina en palladium juist een veel hogere temperatuur vragen. De onderstaande tabel zet de smeltpunten van de vier edelmetalen naast elkaar.

Bron: Royal Society of Chemistry

Dat relatief toegankelijke smeltpunt is een van de redenen waarom goud al duizenden jaren door mensen wordt bewerkt: het is met betrekkelijk eenvoudige middelen te smelten en te gieten, en het behoudt daarbij zijn kwaliteit.

Verlaagt een lager karaatgehalte het smeltpunt?

Ja, hoe lager het karaatgehalte, hoe lager de smelttemperatuur doorgaans ligt. Puur goud van 24 karaat smelt bij 1.064,18 °C, maar zodra goud wordt gelegeerd met metalen zoals koper en zilver, daalt de temperatuur waarbij de legering vloeibaar wordt. Dat verklaart waarom sieraden vaak bij een lagere temperatuur smelten dan zuivere beleggingsbaren.

Geelgoud, roodgoud en witgoud van hetzelfde karaat kunnen door hun verschillende samenstelling anders reageren op verhitting. Een professionele smelter analyseert daarom eerst het materiaal.

Hoe werkt het smelten van goud?

Goud smelten gebeurt door het metaal in een hittebestendige houder gelijkmatig te verhitten tot boven het smeltpunt. Die houder heet een smeltkroes en is gemaakt van grafiet of een vuurvaste keramische samenstelling, materialen die de hoge temperatuur verdragen.

De warmte komt van een smeltoven of, in professionele omgevingen, van een inductieoven die het goud snel en gelijkmatig verhit. In de praktijk verhit men het goud iets boven het smeltpunt, zodat de volledige massa vloeibaar en goed gietbaar is.

Tijdens het verhitten wordt vaak flux toegevoegd, een vloeimiddel op basis van borax en natriumcarbonaat. Flux helpt om bepaalde oxiden en verontreinigingen in een aparte slaklaag te verzamelen en zorgt dat het vloeibare goud beter samenklontert. Zodra het goud volledig vloeibaar is, giet men het met behulp van een tang in een voorverwarmde gietvorm.

Dit is vaak een baar in een mal, of losse korrels wanneer het goud later verder verwerkt moet worden. In de mal koelt het metaal af tot onder het smeltpunt en stolt het weer, waarbij het de vorm van de mal aanneemt.

Dit smelten en gieten is een vormgevende stap, geen zuiverende. Het verandert de vorm van het goud, niet de fijnheid ervan. Legeringsmetalen zoals koper en zilver die deel uitmaken van het goud, verdwijnen tijdens het smelten niet vanzelf; daarvoor is een apart raffinageproces nodig.

Kun je goud thuis smelten?

Goud thuis smelten is technisch mogelijk, maar wordt afgeraden en is voor beleggingsgoud bovendien zinloos. Om boven de 1000 °C te komen heeft u een geschikte oven, een smeltkroes, flux en hittebestendige bescherming nodig.

U werkt dan met rondspattend vloeibaar metaal, en uit onbekende legeringen of coatings kunnen schadelijke dampen vrijkomen, waardoor goede ventilatie noodzakelijk is. Een keukenoven of gewone gasbrander biedt onvoldoende controle over de temperatuur.

Daar komt bij dat het weinig oplevert. Een gouden sieraad omsmelten tot een nieuw voorwerp vraagt vakmanschap dat verder gaat dan het smelten alleen: na het gieten ontstaan vaak luchtbelletjes en oneffenheden. En beleggingsgoud dat u omsmelt, verliest juist de eigenschappen waarvoor u het kocht. Wie goud wil verkopen of laten verwerken, is dan ook beter af bij een professionele, erkende partij dan bij een zelf gesmolten resultaat.

Het smeltpunt van puur goud ligt op 1.064,18 °C, het kookpunt veel hoger, rond de 2.800 °C.

Smelten versus raffineren: wat is het verschil?

Smelten en raffineren worden vaak door elkaar gebruikt, maar het zijn twee verschillende processen. Smelten maakt goud uitsluitend vloeibaar, zodat het in een andere vorm kan worden gegoten. Raffineren is het chemische of elektrolytische proces waarbij andere metalen en verontreinigingen uit het goud worden verwijderd, om de fijnheid naar een verhandelbare standaard zoals 99,99% te brengen.

Kort gezegd: smelten verandert de vorm, raffineren verandert de zuiverheid. Tijdens het smelten kunnen sommige oxiden en vuildeeltjes in de slaklaag terechtkomen, maar de legeringsmetalen zelf worden er niet mee verwijderd.

Het hele traject van ruw goud naar een loepzuivere beleggingsbaar, inclusief de raffinagemethoden, het gieten van baren en het slaan van munten, leest u in ons artikel over hoe goud wordt geraffineerd en geproduceerd. Voor de herkomst van het ruwe metaal kunt u terecht bij waar goud wordt gewonnen.

Oud goud omsmelten en recyclen

Bestaand goud kan opnieuw worden gesmolten en hergebruikt, wat een belangrijke bron van goud vormt. Oude sieraden, industrieel restgoud en verouderde producten worden professioneel omgesmolten en geraffineerd tot nieuw, zuiver goud, zonder dat de kwaliteit daaronder lijdt. Op moleculair niveau bestaat er geen "nieuw" of "oud" goud; na professionele verwerking is gerecycled goud gelijkwaardig aan goud uit een mijn.

Voor beleggingsgoud ligt dat anders, en hier is voorzichtigheid geboden.

Goud kopen en verkopen zonder zelf te smelten

Wie fysiek goud bezit, hoeft zelf nooit te smelten om het te verkopen of om te zetten. Bij The Silver Mountain regelt u dat eenvoudig en met een gerust hart. We zijn sinds 2008 gespecialiseerd in fysiek edelmetaal en als AFM-vergunninghouder gewend om zorgvuldig en transparant te werken, van uw eerste aankoop tot een latere verkoop.

Onze goudbaren komen van gerenommeerde raffinaderijen op de LBMA Good Delivery List, de internationale maatstaf voor kwaliteit en betrouwbaarheid in de edelmetaalwereld. Onze gouden munten zijn afkomstig van erkende munthuizen. Zo weet u zeker dat u een herkenbaar en wereldwijd verhandelbaar product in handen heeft.

Wilt u later verkopen, dan koopt zusteronderneming Inkoop Edelmetaal uw goud als erkend product terug. U behoudt daarmee de waarde en verhandelbaarheid die het product als origineel heeft, precies wat bij omsmelten verloren zou gaan. Klaar om te beginnen? Bekijk het complete aanbod op de pagina goud kopen.

Conclusie: smelten van goud verandert de vorm, niet de waarde

Goud smelt bij 1.064,18 °C en dat relatief toegankelijke smeltpunt maakt het metaal al duizenden jaren bewerkbaar. Een goudlegering heeft geen vast smeltpunt maar een smelttraject: hoe lager het karaatgehalte, hoe eerder de legering vloeibaar wordt. Smelten zelf is een vormgevende stap die goud vloeibaar maakt om te gieten, maar de zuiverheid niet verandert. Dat laatste gebeurt bij het raffineren.

Voor de belegger is vooral één les belangrijk: een gecertificeerde goudbaar of munt omsmelten schaadt de verhandelbaarheid en dus waarde. Wilt u goud laten smelten of verwerken, laat dat dan over aan een professionele en erkende partij.